lezen zij van achteren naar voren, de regels van rechts naar links ; niet aan den voet staan de noten maar boven aan de bladzijde, de pagineering vindt men onderaan en den inhou van een hoofdstuk aan het eind daarvan. Een gast plaatsen zij aan de linkerhand, hunne rouwkleur is wit en bij het trouwen van de dochter des huizes is er geween en geklaag. De mannen dragen jurken, de vrouwen broeken; ginds zit een kerel als een boom kant te naaien op een dameshoed, en in de haven hanteeren de vrouwen de riemen der roeibooten. De dames hebben opzettelijk verschrompelde voeten waarop zij niet loopen kunnen, en de zoon die eens heel lief wil zijn voor zijn vader, geeft dezen een doodkist ten geschenke.
Misschien, hoofdzakelijk in de groote steden, is veel hiervan in den laatsten tijd anders geworden; maar hoe ook - deze rare menschen stonden aan de spits der beschaving toen Europa aan de middeleeuwen was; hun rijk bezat toen reeds een staatsregeling, waaronder een derde van het menschelijk geslacht in vrede en voorspoed leefde, en een uitgebreide letterkunde welig bloeide. Niets was er destijds dat de Chineesche beschaving stoorde in haar kalmen ontwikkelingsgang. Zij is gebleven; Egypte Griekenland en Rome zijn ten onder gegaan; de oude Hindoesche, Chal-
deesche en Assyrische beschavingen zijn grootendeels verdwenen
van de plaats waar zij ontstonden. Dit dient bij de beschouwing van gewoonten en begrippen wel in het oog gehouden te worden. Uit het Westen is er beroering gebracht in China.
Van gelijke, althans gelijkvormige verschijnselen was sprake,
op uiteenliggende punten van den aardboL ^
deze eigenaardige overeenkomsten wordt verschillend verklaard.
Volgens sommigen zou zij hierin te zoeken zijn, dat, do de gelijkheid van den menschelijken geest, de mensch overal op de aarde, onafhankelijk van anderen invloed, onder gelijke omstandigheden ook tot gelijke uitkomsten is geraakt Volgens anderen zou men bij eendere verschijnselen aan overbrenging en overneming te denken hebben. Beide factoren kunnen tot die overeenkomst hebben geleid, en voortgezette onderzoekingen naar de verplaatsing der volkeren leerden, dat men to nu toe te weinig de waargenomen gelijkvormigheid van ve schijnselen heeft toegeschreven aan direkte iianraking.
De ethnologie mag een deel der algemeene beschavmgs geschiedenis heeten, en wel een zeer belangrijk deel, omdat zij